Bacanın çevresindeki tavanda ya da duvarda leke mi var? Baca dibi akıntısının en sık nedenlerini, neden tekrar ettiğini ve kalıcı çözümün nasıl yapıldığını anlattık.
Bacanın geçtiği odanın tavanında ya da baca duvarının iç yüzünde beliren nem lekesi, çatı akıntılarının en tanıdık türlerinden biridir. Çoğu evde önce "bir dolgu çekilsin, geçer" diye bakılır. Bir süre geçer de; sonra bir sonraki sert kışta leke yeniden ortaya çıkar. Bunun nedeni, baca dibinin çatının en hassas birleşim noktalarından biri olmasıdır.
Baca dibi neden bu kadar hassas?
Çatı, eğimli ve kendi içinde hareket eden bir yüzeydir. Baca ise çatının içinden geçen, sabit ve dik bir yapıdır. İkisi farklı malzemelerden yapılır, sıcakta ve soğukta farklı oranlarda genleşir. Aralarındaki birleşim de bu farkı karşılayacak şekilde, doğru katmanlarla yapılmazsa zamanla açılır.
Bacanın üst tarafı ayrıca çatıdan aşağı akan suyun ve kaydığı sırada karın önüne çıkan bir settir. Su burada birikir, kar burada yığılır.
En sık görülen nedenler
- Çatlamış harç ya da dolgu: Baca ile kiremit arasındaki boşluğun yalnızca harç veya dolgu malzemesiyle kapatıldığı çatılarda, don ve güneş bu dolguyu çatlatır. Su, kılcal çatlaklardan içeri yol bulur.
- Ayrılmış baca etekliği: Bacanın çevresine dolanan metal ya da bitümlü etekliğin ucu duvardan ayrılmış, kabarmış veya yırtılmış olabilir.
- Eksik ya da yanlış bindirme: Etekliğin üst parçası alttakinin üzerine bindirilmezse, su parçaların arasından içeri akar.
- Bacanın üst tarafında su birikmesi: Geniş bacalarda üstte suyu yanlara ayıracak bir yönlendirme yoksa su ve kar burada göllenir.
- Baca gövdesinin kendisi: Tuğla ya da sıvası yıpranmış baca, suyu gövdesi boyunca emip aşağı taşıyabilir. Baca şapkası yoksa veya kırıksa yağmur doğrudan bacanın içine girer.
- Yoğuşma: Bazı durumlarda baca çevresindeki ıslaklık dışarıdan değil, içeriden gelir. Soğuk baca yüzeyinde yoğuşan nem, akıntıyla karıştırılabilir. Bu konuyu çatı arasında nem ve küf yazımızda ayrıca anlattık.
Kendi gözünüzle neye bakabilirsiniz?
Çatıya çıkmadan şunları gözlemleyebilirsiniz:
- Leke yalnızca yağmurda mı büyüyor, yoksa kar erirken mi ortaya çıkıyor?
- Rüzgârlı ve yağmurlu günlerde mi artıyor? Belirli bir yönden gelen yağış, sorunun bacanın hangi yüzünde olduğuna dair ipucu verir.
- Çatı arasında baca gövdesi boyunca ıslaklık, kararma ya da tuz lekeleri var mı?
Bu gözlemler, ustanın kaynağı daha hızlı bulmasına yardım eder.
Geçici yama neden tutmuyor?
Baca dibine dışarıdan sürülen dolgu ya da macun, yalnızca görünen çatlağı kapatır. Asıl sorun genellikle bu çatlağın neden oluştuğudur: birleşimin hareketi karşılayamaması ve suyun yanlış yöne yönlendirilmesi. Sorun çözülmediği için dolgu bir iki mevsim sonra yeniden açılır. Üstelik üst üste sürülen katmanlar, gerçek hasarın görülmesini de zorlaştırır.
Kalıcı çözüm nasıl yapılır?
Baca dibinin kalıcı onarımı, çatının su yalıtımı mantığıyla yeniden kurulmasıdır:
- Çevredeki kiremitlerin kaldırılması: Baca çevresinde kiremitler alınır, altındaki membran ve ahşap kontrol edilir. Islanmış ya da çürümüş parçalar yenilenir.
- Membranın bacaya yükseltilmesi: Örtü altı membranı, baca duvarına belirli bir yükseklikte kaldırılarak suyun geçebileceği yol kapatılır.
- Baca etekliğinin uygulanması: Bacanın her yüzüne uygun parçalar yerleştirilir; üst parça alttakinin üzerine bindirilir ki su her zaman dışarı aksın.
- Duvar bitişinin kapatılması: Etekliğin üst ucu baca duvarına sabitlenir ve suyun arkasına girmesi engellenir.
- Kiremitlerin yeniden döşenmesi: Kiremitler etekliğin üzerine doğru bindirmeyle yerleştirilir.
Gerekiyorsa baca gövdesinin sıvası ve şapkası da ele alınır. Uygulamanın ayrıntısı, bacanın ölçüsüne, malzemesine ve çatının kaplamasına göre belirlenir.
Ne zaman yaptırmalı?
İdeal olan, kış gelmeden önce yaptırmaktır. Bolu'da bacanın üst tarafına yığılan kar, haftalarca erimeyip birleşimi sürekli ıslak tutar. Bir sonbaharda gözden kaçan küçük bir açıklık, kış boyunca tavana su indirebilir. Diğer kış öncesi kontroller için Bolu kışına çatınızı hazırlayın yazımıza bakabilirsiniz.
Nasıl yardımcı oluyoruz?
Ortaklar Çatı olarak baca dibi akıntısında önce suyun gerçekten nereden geldiğini buluyoruz: dışarıdan mı, bacanın içinden mi, yoksa yoğuşmadan mı. Kaynağı size gösterip yalnızca gereken onarımı öneriyoruz. Ayrıntılar için çatı tamiri ve bakımı sayfamıza göz atabilir ya da keşif için bize ulaşabilirsiniz.
