Çatının eğimi; suyun ve karın nasıl atılacağını, hangi kaplamanın kullanılabileceğini ve çatı arasının ne kadar kullanılabileceğini belirler. Bilmeniz gerekenleri anlattık.
Bir çatıya baktığınızda ilk fark ettiğiniz şeylerden biri eğimidir: kimi çatı neredeyse düz, kimi sivri ve dik. Bu fark yalnızca görünümle ilgili değildir. Eğim, çatının suyu ve karı nasıl taşıyacağını, hangi malzemeyle kaplanabileceğini ve uzun vadede nasıl davranacağını belirler.
Eğim neyi etkiler?
Suyun akışı
Eğim arttıkça yağmur suyu çatıdan daha hızlı akar. Basık bir çatıda su yavaş akar; rüzgârla birlikte kaplamanın bindirmelerinden geriye doğru itilebilir. Bu yüzden basık çatılarda alttaki su yalıtım katmanları çok daha fazla iş yapar.
Kar
Bolu gibi karlı bölgelerde eğim, karın çatıda nasıl duracağını da etkiler:
- Basık çatılarda kar daha uzun süre kalır ve birikir. Taşıyıcı sistem bu yükü taşıyacak şekilde hesaplanmalıdır.
- Dik çatılarda kar daha kolay kayar. Bu iyi bir şey gibi görünse de, kayan kar kütlesi oluklara, saçağın altındaki araçlara ve yayalara zarar verebilir.
Her iki durumda da çözüm eğimi rastgele değiştirmek değil, kar yükünü hesaba katan bir konstrüksiyon ve doğru detaylardır.
Kaplama seçimi
Her kaplama malzemesinin üreticinin belirttiği bir en düşük eğim değeri vardır. Bu değerin altına inildiğinde malzeme suyu güvenle atamaz.
- Kiremit, bindirmeli yapısı nedeniyle belirli bir eğimin altında sorun çıkarabilir.
- Shingle, daha geniş bir eğim aralığında uygulanabilir; ancak basık çatılarda alttaki yalıtım detayları güçlendirilmelidir.
- Trapez ve kenet metal kaplamalar basık çatılarda da sık tercih edilir; yine de üreticinin belirttiği sınırlar geçerlidir.
Kiremit ve shingle arasındaki diğer farkları kiremit mi shingle mı yazımızda bulabilirsiniz.
Çatı arası hacmi
Eğim ne kadar dikse, çatı arasındaki kullanılabilir yükseklik o kadar artar. Çatı arasını oda ya da depo olarak kullanmayı düşünüyorsanız bu, eğim kararında belirleyici olabilir. Bu konuyu çatı arasını yaşam alanına çevirmek yazımızda ayrıca ele aldık.
Dereler ve birleşim noktaları
İki farklı eğimdeki çatı yüzeyi bir derede buluştuğunda, derenin kendi eğimi her iki yüzeyden de daha düşük olur. Bu yüzden dereler, çatıda suyun en yavaş aktığı ve en çok biriktiği yerlerdir. Basık çatılarda bu durum daha da belirginleşir; dere detaylarının ve altındaki yalıtım örtüsünün özenle yapılması gerekir.
Rüzgâr
Çatının eğimi ve şekli, rüzgârın çatı yüzeyinde oluşturduğu kuvvetleri de etkiler. Özellikle açık ve rüzgâra maruz yerlerde saçak, kenar ve mahya sıralarının sabitlenmesi eğimden bağımsız olarak önemlidir.
Eğim nasıl belirlenir?
Yeni bir çatıda eğim; binanın genişliği, kullanılacak kaplama, kar yükü, çatı arasının kullanımı ve varsa imar koşulları birlikte düşünülerek belirlenir. Tek bir "doğru eğim" yoktur; projeye göre hesaplanır.
Mevcut bir çatıyı yenilerken ise eğim çoğunlukla korunur. Eğimi değiştirmek konstrüksiyonun yeniden kurulmasını gerektirir ve bazı durumlarda resmi izin süreçlerini gündeme getirebilir. Bu yüzden eğim değişikliği ancak gerçekten bir sorunu çözecekse önerilmelidir.
Eğim yanlışsa ne olur?
Eğime uygun olmayan bir kaplama ya da yetersiz yalıtım detayları şu sorunlara yol açabilir:
- Kiremit bindirmelerinden geriye su kaçması,
- Karın uzun süre kalıp eriyerek yavaşça içeri sızması,
- Derelerde suyun birikmesi ve taşması,
- Saçakta buz birikmesinin artması.
Bu belirtileri yaşıyorsanız sorun her zaman eğimin kendisi değildir; çoğu zaman eğime uygun olmayan kaplama ya da eksik alt katmanlardır. Bu da genellikle eğimi değiştirmeden çözülebilir.
Bizim yaklaşımımız
Ortaklar Çatı olarak yeni çatılarda eğimi kaplama türüne, kar yüküne ve çatı arasının kullanımına göre belirliyoruz. Mevcut çatılarda ise önce eğimin gerçekten sorun olup olmadığını tespit ediyoruz. Çatı yapımı sayfamızdan hizmetimize göz atabilir ya da keşif için bize ulaşabilirsiniz.
