Oluk suyu toplar, iniş borusu onu aşağı indirir; ama su binanın dibinde kalırsa sorun bitmez. İniş borularının nasıl çalışması gerektiğini ve sık yapılan hataları anlattık.
Oluklar konuşulurken iniş boruları genellikle unutulur. Oysa çatıya düşen suyun yolculuğu oluğun içinde bitmez. Su, iniş borusundan aşağı inip binadan güvenli bir mesafeye ulaşana kadar hâlâ evinize zarar verebilir. Çatısı yeni yapılmış ama bodrumu nem alan pek çok evin sorunu tam da buradadır.
İniş borusunun görevi
İniş borusu, oluğun topladığı suyu çatı seviyesinden zemine taşır. Doğru çalışan bir sistemde:
- Oluk hiçbir noktada su biriktirmez, su borulara doğru akar,
- Borular sağanakta bile suyu taşıyacak kapasitededir,
- Borunun ucundaki su, duvar dibinde ve temelin yanında birikmez.
Bu üç halkadan biri koptuğunda su, gitmesi gereken yere değil, yapının en hassas noktalarına yönelir.
Kaç iniş borusu gerekir?
Bunun tek bir cevabı yok. Gereken boru sayısı ve çapı; çatı alanına, eğime, oluğun uzunluğuna ve bölgenin yağış durumuna göre hesaplanır. Pratikte dikkat edilecek noktalar şunlardır:
- Uzun bir saçakta tek bir iniş borusu varsa, oluğun öbür ucundaki su boruya ulaşamadan taşabilir.
- Dere gibi çok su toplayan bölgelerin hemen altına denk gelen oluk bölümleri daha fazla yük taşır.
- Boru sayısı az olduğunda oluk her sağanakta sınırda çalışır; yaprak birikince hemen taşar.
Sık görülen sorunlar
Boru tıkanıklığı
Oluktan kaçan yaprak ve tortu, borunun dirsek noktalarında takılır. Yağmurda oluk taşıyor ama borunun ucundan su gelmiyorsa tıkanıklık neredeyse kesindir. Oluk ağzına konan basit bir süzgeç, büyük parçaların boruya girmesini azaltır.
Kışın donma
Bolu'da kış aylarında borunun içinde kalan su donabilir. Donan boru tıkanır, su olukta geri birikir ve saçakta buz setinin oluşmasına katkıda bulunur. Bazen genleşen buz boruyu ya da birleşim yerlerini çatlatır. Kıştan önce boruların tamamen açık olması bu yüzden önemlidir. Saçaktaki buzlanmayı oluk temizliği ve buz sarkıtları yazımızda ayrıca anlattık.
Kopmuş ya da açılmış bağlantılar
Kelepçeleri gevşemiş ya da birleşim yeri ayrılmış bir boru, suyu doğrudan cepheye boşaltır. Duvarda dikey bir nem izi, yosunlanma ya da sıva kabarması varsa ilk bakılacak yer burasıdır.
Suyun duvar dibine boşaltılması
En yaygın hata, borunun ucunun tam duvar dibinde bitmesidir. Her yağışta aynı noktaya bırakılan su toprağa işler, temel çevresinde birikir ve bodrum duvarlarından içeri nem olarak döner.
Su binadan nasıl uzaklaştırılır?
Borunun ucundaki su için birkaç yaygın yöntem vardır. Hangisinin uygun olduğu arazinin eğimine, zemin yapısına ve binanın bağlı olduğu altyapıya göre değişir:
- Yönlendirme dirseği ve uzatma. Borunun ucuna takılan bir dirsek ve kısa bir uzatma parçasıyla su duvardan uzağa bırakılır.
- Su yönlendirme taşı ya da oluğu. Borunun ucuna konan eğimli bir yalak, suyu zeminde dağıtarak binadan uzaklaştırır.
- Yağmur suyu hattına bağlantı. Bazı binalarda iniş boruları zemindeki bir yağmur suyu hattına bağlanır. Bu bağlantının nereye ve nasıl yapılabileceği yerel kurallara bağlıdır; belediyenizden bilgi almanızı öneririz.
Zemindeki drenaj ve kanal işleri ayrı bir uzmanlık alanıdır. Bizim işimiz suyu çatıdan, oluktan ve iniş borusundan doğru şekilde ve yeterli kapasitede aşağı indirmektir; zeminde ek bir düzenleme gerekiyorsa bunu size açıkça söyleriz.
Sistemi yenilerken dikkat edin
İniş boruları genellikle oluklarla birlikte değiştirilir. Oluk malzemesini seçerken boruların da aynı malzemeden ve uyumlu parçalardan olması, birleşim yerlerindeki sorunları azaltır. Malzemelerin farklarını PVC, alüminyum, galvaniz oluk karşılaştırması yazımızda bulabilirsiniz.
Eski bir binada boruları değiştirirken cephedeki eski kelepçe deliklerinin ve hasarlı sıvanın da göz önünde bulundurulması gerekir.
Kendiniz neleri kontrol edebilirsiniz?
Yerden bakarak şunları gözlemleyebilirsiniz:
- Yağmurda borunun ucundan düzenli su geliyor mu?
- Borunun dibinde toprak oyulmuş ya da su birikintisi oluşmuş mu?
- Cephede borunun hizasında nem izi var mı?
- Boru duvara sağlam tutturulmuş mu, sallanan bir bölüm var mı?
Yüksekteki bağlantılara ve oluğa ulaşmak için merdivene çıkmak gerekiyorsa, özellikle ıslak ve buzlu havada, bu işi uygun ekipmanla çalışan bir ekibe bırakın.
Nasıl yardımcı oluruz?
Ortaklar Çatı olarak oluk ve iniş borusunu tek bir sistem olarak ele alıyoruz. Çatı alanına göre yeterli boru sayısını belirliyor, tıkanmış ya da kopmuş hatları onarıyor, gerekiyorsa sistemi yeniliyoruz. Ayrıntılar için oluk ve dere sistemleri sayfamıza bakabilirsiniz.
