Yağmur dindikten günler sonra bile olukta su duruyorsa sorun çoğu zaman eğim ya da askılardadır. Su tutan oluğun nedenlerini ve nasıl düzeltildiğini anlattık.
Oluk temizlendiği halde yağmurdan sonra içinde su kalıyorsa, sarkmış bir bölüm görüyorsanız ya da kışın oluğun hep aynı noktası buz tutuyorsa, sorun büyük ihtimalle tıkanıklık değildir. Oluk, suyu iniş borusuna doğru akıtacak şekilde asılmamıştır ya da zamanla bu şeklini kaybetmiştir.
Bu yazıda olukta suyun neden durduğunu, bunun neden önemsiz bir ayrıntı olmadığını ve nasıl düzeltildiğini anlatıyoruz.
Oluk neden eğimli asılır?
Oluk düz bir kanal gibi görünse de aslında iniş borusuna doğru çok hafif bir eğimle asılır. Bu eğim gözle zor fark edilir; ama suyun oluğun içinde beklemeden iniş borusuna ulaşmasını sağlar.
Eğimin miktarı oluk hattının uzunluğuna, oluğun tipine ve üreticinin önerilerine göre belirlenir. Önemli olan, hattın hiçbir noktasında suyun ters yöne akmaması ve çukur kalan bir bölüm olmamasıdır.
Askılar ne iş görür?
Askılar oluğu saçağa tutturan ve şeklini koruyan parçalardır. Yalnızca oluğu taşımazlar; oluğun verilen eğimi yıllarca korumasını da sağlarlar.
- Askı aralığı oluğun malzemesine ve taşıyacağı yüke göre belirlenir. Seyrek askılarla asılan oluk, iki askı arasında zamanla sehim yapar, yani göbek verir.
- Askının tutturulduğu yer de en az askının kendisi kadar önemlidir. Çürümüş bir saçak tahtasına ya da gevşek bir mertek ucuna takılan askı, ilk ağır yükte yerinden oynar.
- Askı tipi oluğun malzemesine uygun olmalıdır. Farklı malzemeden parçaların birbirine değmesi bazı metallerde korozyona yol açabilir.
Olukta su durmasının sık görülen nedenleri
- İlk montajda eğim verilmemesi. Oluk "düzgün görünsün" diye tamamen terazide asılmışsa su hiçbir yöne akmak istemez.
- Askıların gevşemesi ya da eğilmesi. Yıllar içinde vida gevşer, askı bükülür ve oluğun o bölümü aşağı iner.
- Kar ve buz yükü. Bolu'da saçaktan kayan kar ve olukta donan su askılara ciddi yük bindirir. Tek bir ağır kış, zayıf askıları eğip oluğun bir bölümünü çökertebilir.
- Saçak tahtasının çürümesi. Taşan ya da su tutan oluk saçak tahtasını ıslatır, ıslak ahşap çürür, askı tutunamaz ve oluk daha da sarkar. Bu bir kısır döngüdür.
- Uzun hatta tek iniş borusu. Çok uzun bir oluk hattı yalnızca bir uçtan boşaltılıyorsa, diğer uca eğim vermek zorlaşır ve su yavaş akar.
Su tutan oluk neden sorun?
Olukta birkaç santim su kalması ilk bakışta zararsız görünebilir. Ancak:
- Kışın donar. Duran su gece buza döner, oluğun hacmini daraltır ve bir sonraki kar suyunun taşmasına yol açar. Buz ağırlığı askıları daha da zorlar.
- Birleşim yerlerini zorlar. Sürekli su altında kalan ekler ve contalar daha çabuk sızdırmaya başlar.
- Korozyonu hızlandırır. Metal oluklarda suyun beklediği nokta, paslanmanın ilk başladığı yerdir.
- Tortu biriktirir. Duran suyun dibine toz ve yaprak çöker, oluk temizlendikten kısa süre sonra yine kirlenir.
Buzlanmanın oluğa ve saçağa etkisini oluk temizliği ve buz sarkıtları yazımızda ayrıca anlattık.
Nasıl anlaşılır?
Oluğu kontrol etmek için çatıya ya da merdivene çıkmanız gerekmez. Yerden şunlara bakabilirsiniz:
- Yağmurdan sonra oluğun dış yüzeyinde belirli bir noktada damlama ya da yosunlanma var mı?
- Oluk hattı uzaktan bakıldığında düz mü, yoksa bir yerde göbek mi vermiş?
- Kışın buz sarkıtları hep aynı noktada mı oluşuyor?
- Saçak tahtasında boya kabarması, kararma ya da çürüme izi var mı?
Bu işaretlerden birini görüyorsanız, oluğun içine bakılması ve eğiminin ölçülmesi işini ustaya bırakın. Merdivenle saçakta çalışmak, özellikle ıslak ve buzlu havada, ciddi düşme riski taşır.
Nasıl düzeltilir?
Çözüm sorunun kaynağına göre değişir:
- Yeniden eğim verme: Oluk sökülmeden ya da kısmen sökülerek askılar yeniden ayarlanır ve hatta doğru eğim verilir.
- Ek askı: Askı aralığı fazla olan bölümlere ara askılar eklenir.
- Saçak onarımı: Askının tutunduğu ahşap çürümüşse önce o bölüm onarılır; çürük tahtaya takılan yeni askı kalıcı olmaz.
- Hattı bölme: Çok uzun oluklarda ikinci bir iniş borusu eklenerek hat ortadan iki yöne eğimlendirilebilir.
- Oluğu yenileme: Oluk deforme olmuş, ekleri dağılmışsa yerinde düzeltmek yerine yenilemek daha doğru olabilir. Malzeme seçimi için PVC, alüminyum ve galvaniz oluk karşılaştırması yazımıza bakabilirsiniz.
Olukta su durmuyor ama sağanakta yine de taşıyorsa, sorun eğimden çok kapasiteyle ilgili olabilir. Bunu oluk tıkalı değil ama taşıyor yazımızda ele aldık.
Nasıl yardımcı oluruz?
Ortaklar Çatı olarak oluk sorunlarında önce yerinde bakıyor; suyun neden beklediğini, askıların ve saçak tahtasının durumunu tespit ediyoruz. Ayarla çözülebilecek bir sorun için oluk değişimi önermiyoruz; yenileme gerekiyorsa da nedenini açıkça anlatıyoruz. Ayrıntılar için oluk ve dere sistemleri sayfamıza göz atabilirsiniz.
