Oluk temiz, eğimi doğru ama sağanakta yine de taşıyor mu? Sorun çoğu zaman oluğun ve iniş borularının çatıya göre küçük kalmasıdır. Nedenlerini ve çözümlerini anlattık.
Oluğunuzu temizlettiniz, içinde yaprak yok, yağmurdan sonra su da beklemiyor. Ama sağanak başladığında su oluğun kenarından şelale gibi dökülüyor. Bu durumda sorun bakımda değil, tasarımdadır: oluk sistemi, çatının topladığı suya yetmiyordur.
Bu yazıda oluğun neden kapasitesi yetmeden taşıdığını ve bunun nasıl çözüldüğünü anlatıyoruz.
Önce emin olun: gerçekten kapasite mi?
Kapasite sorunundan söz etmeden önce daha basit nedenlerin elenmesi gerekir:
- Tıkanıklık: İniş borusunun içi, özellikle dirsek noktaları, dışarıdan görünmeden tıkanmış olabilir.
- Eğim: Oluk iniş borusuna doğru akmıyorsa su bir noktada yığılır ve oradan taşar. Bu konuyu oluk eğimi ve askıları yazımızda ele aldık.
- Kışın buz: Olukta donmuş su hacmi daraltır; kar suyu taşar. Bu mevsimsel bir sorundur ve kapasiteyle karıştırılmamalıdır.
Bunlar yerindeyse ve taşma yalnızca yoğun yağışta oluyorsa, büyük ihtimalle sistem çatıya göre küçük kalmıştır.
Oluğun kapasitesini ne belirler?
Bir oluğun taşıyabileceği su miktarı birkaç şeye bağlıdır:
- Oluğun kesiti. Oluğun genişliği ve derinliği, aynı anda içinde ne kadar su taşıyabileceğini belirler.
- İniş borusu sayısı ve çapı. Oluk ne kadar geniş olursa olsun, su ancak iniş borusunun alabildiği kadar hızla boşalır. Çoğu taşma sorununun asıl nedeni oluğun değil, iniş borusunun yetersiz kalmasıdır.
- Çatı alanı. Oluğa su veren çatı yüzeyi büyüdükçe aynı yağmurda oluğa gelen su artar.
- Çatı eğimi. Dik çatılarda su oluğa daha hızlı ve daha kısa sürede ulaşır. Hızlı gelen su oluğun karşı kenarından aşabilir.
Bu değerlerin birbirine uyumu, oluk sistemi kurulurken hesaba katılmalıdır. Uygun oluk ve boru ölçüsü, üreticinin verdiği değerler ve çatının ölçüleri üzerinden belirlenir.
Kapasite sorununun sık görülen nedenleri
Çatı büyüdü, oluk aynı kaldı
Çatıya bir eklenti yapıldıysa, bir bölüm kapatıldıysa ya da çatı yenilenirken şekli değiştiyse, eski oluk artık daha büyük bir alana hizmet ediyor olabilir.
İniş borusu az ya da uzak
Uzun bir oluk hattının yalnızca bir ucunda iniş borusu varsa, sağanakta su o tek boruya yetişemez. Borudan en uzak noktada su yükselir ve taşar.
Dere suyu tek noktaya iniyor
İki çatı yüzeyinin birleştiği dere (vadi), iki yüzeyin suyunu toplayıp oluğun tek bir noktasına bırakır. Bu noktada su hem çok hem de hızlı gelir. Oluğun diğer bölümleri sorunsuzken yalnızca dere ağzında taşma görüyorsanız neden büyük ihtimalle budur. Derenin kendisinden kaynaklanan sızıntıları çatı deresi akıntısı yazımızda anlattık.
Oluğun konumu yanlış
Oluk saçağa göre çok içeride ya da çok aşağıda asılmışsa, dik çatıdan hızla gelen su oluğun üzerinden atlayabilir. Bu durum, kapasite yeterli olsa bile taşma gibi görünür.
Taşan oluğun zararları
Taşan su yalnızca can sıkıcı bir şelale değildir:
- Cephede ve saçak tahtasında sürekli ıslanma, boya kabarması ve çürüme,
- Bina dibinde birikme; temel çevresinde ve bodrumda nem,
- Kapı girişlerinde ve yürüme yollarında kışın buzlanma,
- Duvar içine sızan suyun iç mekânda leke ve küf olarak görünmesi.
Nasıl çözülür?
Çözüm her çatıda aynı değildir. En sık başvurulan yollar şunlardır:
- İniş borusu eklemek: Çoğu zaman en etkili ve en az müdahale gerektiren çözümdür. Uzun hattın ortasına ya da dere ağzının yakınına eklenen bir boru, taşmayı büyük ölçüde azaltabilir.
- Daha büyük ölçüye geçmek: Oluk ve iniş borusu çatı alanına göre açıkça küçükse, sistemin daha büyük kesitle yenilenmesi gerekir.
- Dere ağzında önlem: Derenin döküldüğü noktada suyun oluğu aşmasını engelleyen ek parçalar ve yönlendirmeler kullanılabilir.
- Oluğun konumunu düzeltmek: Askılar yeniden ayarlanarak oluk, çatıdan gelen suyu karşılayacak hizaya getirilir.
İniş borusu eklemek, suyun aşağıda nereye gideceğini de düşünmeyi gerektirir. Bu konuyu iniş borusu ve yağmur suyu yazımızda ayrıca ele aldık.
Bolu'da neden daha önemli?
Bolu'da yağmurun yanında bahar aylarında hızlı kar erimesi de oluk sistemini zorlar. Güneşli bir günde çatıdaki kar birkaç saat içinde suya dönüşüp oluğa iner. Kapasitesi sınırda olan bir sistem bu yükü taşıyamaz; üstelik taşan su gece donarak saçakta ve yürüme yolunda buz oluşturur.
Nasıl yardımcı oluruz?
Ortaklar Çatı olarak taşan oluklarda önce sorunun tıkanıklık, eğim ya da kapasite olup olmadığını yerinde ayırıyoruz. Bir iniş borusu eklemek yetiyorsa tüm oluğu değiştirmeyi önermiyoruz. Sistemin büyütülmesi gerekiyorsa çatı alanına ve suyun nereye gideceğine göre planlıyoruz. Ayrıntılar için oluk ve dere sistemleri sayfamıza bakabilirsiniz.
