Çatının sırtındaki mahya, rüzgârın ve karın en çok zorladığı hattır. Mahyadan gelen akıntının belirtilerini, nedenlerini ve onarımın nasıl yapıldığını anlattık.
Mahya, eğimli çatının iki yüzeyinin en üstte birleştiği sırt hattıdır. Bu hattı kapatan özel biçimli kiremitlere de mahya kiremidi denir. Çatının en yüksek noktası olduğu için en çok rüzgâr alan, güneşe en çok maruz kalan ve çoğu zaman en az kontrol edilen bölümdür.
Mahya ne işe yarar?
Mahya kiremitleri, iki çatı yüzeyi arasındaki boşluğu kapatarak yağmurun ve karın içeri girmesini engeller. Aynı zamanda iyi tasarlanmış bir çatıda mahya hattı, çatı arasındaki nemli havanın dışarı çıktığı bir havalandırma noktasıdır. Yani mahyanın hem suyu dışarıda tutması hem de havanın geçmesine izin vermesi beklenir.
Mahyadan akıntının belirtileri
- Son kat tavanında, çatının sırt hattının tam altına denk gelen uzun ve ince lekeler,
- Çatı arasında, mahya kirişi ve onun çevresindeki ahşapta koyu nem izleri,
- Rüzgârlı ve yağmurlu havalarda artan, sakin yağmurda azalan ıslaklık,
- Kar erirken ortaya çıkan damlama,
- Yerden bakıldığında mahya hattında kopukluk, eğri duran ya da eksik parçalar.
En sık görülen nedenler
Harcın çatlaması ve dökülmesi
Pek çok eski çatıda mahya kiremitleri harçla oturtulmuştur. Harç; güneşte ısınıp gece soğuyarak, donup çözülerek zamanla çatlar ve parça parça dökülür. Altı boşalan mahya kiremidi gevşer, rüzgârda oynar ve aradaki açıklıktan su girer. Bolu'nun don ve çözülmenin sık yaşandığı kışları bu süreci hızlandırır.
Rüzgârın kaldırdığı kiremitler
Mahya, rüzgârın en sert estiği hattır. Yeterince sabitlenmemiş bir mahya kiremidi kalkabilir, kayabilir ya da tamamen düşebilir. Fırtınadan sonra yerde mahya parçası görüyorsanız fırtına sonrası çatı kontrolü yazımızdaki adımlara göz atın.
Altındaki bandın yıpranması
Kuru sistemle yapılmış mahyalarda, kiremitlerin altında suyu kesen ve havanın geçmesine izin veren bir mahya bandı bulunur. Bu bant yerinden çıkmış, yırtılmış ya da ömrünü tamamlamışsa, rüzgârın ittiği yağmur ve kar içeri girer.
Rüzgârın taşıdığı kar
Kışın rüzgâr, ince kar tanelerini mahya hattındaki en küçük açıklıklardan bile çatı arasına üfleyebilir. İçeride biriken bu kar, havalar ısındığında erir ve tavana iner. Bu yüzden bazı mahya akıntıları yağmurda değil, kar sonrası güneşli günlerde görülür.
Mahya kirişinin sorunu
Daha az görülse de mahya hattında belirgin bir çökme ya da dalgalanma varsa, sorun kiremitte değil, altındaki taşıyıcı ahşaptadır. Bu durumda yalnızca kaplamanın onarılması yetmez, taşıyıcı sistem de incelenmelidir.
Mahya onarımı nasıl yapılır?
- Mahya hattının sökülmesi: Gevşemiş ve hasarlı mahya kiremitleri dikkatlice kaldırılır; eski, çatlamış harç temizlenir.
- Altın kontrolü: Mahya kirişi, çıtalar ve membranın üst ucu kontrol edilir. Çürük ya da ıslak ahşap varsa yenilenir.
- Su ve hava geçişinin ayarlanması: Çatının yapısına uygun mahya bandı ya da sistemi uygulanır. Amaç, suyu dışarıda tutarken havalandırmayı kapatmamaktır.
- Kiremitlerin yeniden oturtulması ve sabitlenmesi: Mahya kiremitleri doğru bindirmeyle yerleştirilir ve bulundukları yere uygun yöntemle sabitlenir.
- Uç ve birleşim detayları: Mahyanın başladığı ve bittiği noktalar, kırma çatılarda mahyaların buluştuğu tepe noktaları ayrıca kapatılır.
Hangi sistemin uygulanacağı; kiremit tipine, çatının şekline ve havalandırma ihtiyacına göre belirlenir.
Mahyayı yalnızca harçla doldurmak yeterli mi?
Çatlamış harcın üzerine yeni harç sürmek kısa vadede açıklığı kapatabilir; ama harcı çatlatan koşullar değişmediği için sorun genellikle geri döner. Ayrıca mahyanın tamamen harçla kapatılması, çatı arasının havalandırmasını engelleyerek nem ve yoğuşma sorunlarına yol açabilir. Bu yüzden kalıcı onarımda hem su geçirmezlik hem de havalandırma birlikte düşünülür.
Nasıl yardımcı oluyoruz?
Ortaklar Çatı olarak mahya kaynaklı akıntılarda hattı baştan sona inceliyor, sorunun kiremitte mi, bantta mı yoksa taşıyıcı ahşapta mı olduğunu yerinde tespit ediyoruz. Gördüğümüzü size gösteriyor, yalnızca gereken onarımı öneriyoruz. Ayrıntılar için çatı tamiri ve bakımı sayfamıza göz atabilir ya da bize ulaşabilirsiniz.
