Beşik, kırma ve tek eğimli çatı arasındaki farklar nelerdir? Kar, rüzgâr, çatı arası hacmi ve bakım açısından hangi tipin nerede mantıklı olduğunu anlattık.
Yeni bir ev yaptırırken ya da eski çatıyı baştan yenilerken ilk sorulardan biri çatının biçimidir. Çatı tipi yalnızca görünümü belirlemez; karın nasıl davranacağını, rüzgârın çatıyı nasıl zorlayacağını, çatı arasının ne kadar kullanılabileceğini ve bakımın ne kadar kolay olacağını da etkiler.
Bu yazıda Bolu'da en sık karşılaşılan üç tipi ve bunların birleşiminden doğan çatıları anlatıyoruz.
Beşik çatı
İki eğimli yüzeyin tepede, mahyada birleştiği çatıdır. Yan kenarlarda üçgen duvarlar (kalkan duvarı) oluşur.
Güçlü yanları:
- Yapımı ve detayları görece sadedir; birleşim noktası azdır.
- Kar iki yüzeyden düzenli biçimde iner.
- Mahyanın altında geniş bir çatı arası hacmi kalır; ileride bu alanı kullanmak daha kolaydır.
Dikkat edilecekler:
- Yan kenarlar (rüzgâr tarafı) açıktadır. Kenar kaplamalarının sağlam bitirilmesi, rüzgârın kiremidi kaldırmaması için önemlidir.
- Kalkan duvarları da hava koşullarına doğrudan açıktır.
Kırma çatı
Dört yönde eğimli yüzeylerden oluşan çatıdır. Her cephede saçak bulunur; yüzeyler kırma hatlarında birleşir.
Güçlü yanları:
- Rüzgâra karşı daha dengeli bir biçimdir; her yönden eğimli yüzey vardır.
- Saçaklar dört cepheyi de yağmurdan korur.
- Pek çok ev sahibi görünümünü daha derli toplu bulur.
Dikkat edilecekler:
- Kırma hatları ve köşeler daha fazla kesim ve özen ister.
- Aynı taban alanında çatı arası hacmi beşik çatıya göre daha azdır.
- Oluk, binanın dört tarafını çevirir; daha fazla oluk ve iniş borusu demektir.
Tek eğimli çatı
Tek bir yüzeyin bir yönden diğerine doğru eğimle indiği çatıdır. Sundurma, ek bina, garaj ve bazı modern konutlarda kullanılır.
Güçlü yanları:
- En sade biçimdir; mahya ve dere yoktur.
- Su tek bir saçağa toplanır, oluk tek tarafta olur.
Dikkat edilecekler:
- Yüksek taraftaki duvarla çatının birleşimi özenli yapılmalıdır; burası tipik bir akıntı noktasıdır.
- Tüm kar tek saçağa doğru iner; o taraftaki yürüme yolu ve giriş kapısı açısından kar tutucu gerekebilir.
- Eğim düşük tutulursa kar daha uzun süre çatıda kalır; kaplama seçimi buna göre yapılmalıdır.
Birleşik çatılar: L, T ve çok parçalı planlar
Binanın planı dikdörtgen değilse çatı da birkaç parçadan oluşur. Bu durumda yüzeylerin içe doğru birleştiği yerlerde dere oluşur. Dere, çatının en çok su taşıyan hattıdır; sayısı arttıkça işçilik ve bakım ihtiyacı da artar. Dere sorunlarını dere akıntısı yazımızda ayrıntılı anlattık.
Basit bir kural: Çatıda ne kadar az birleşim, kesim ve köşe varsa su alma ihtimali o kadar azalır.
Bolu iklimi açısından nelere bakılmalı?
- Kar yükü: Her çatı tipi, doğru eğim ve taşıyıcı hesabıyla Bolu kışına uygun yapılabilir. Önemli olan biçimden çok, konstrüksiyonun kar yüküne göre tasarlanmasıdır. Eğimin etkisini çatı eğimi neden önemli yazımızda bulabilirsiniz.
- Karın indiği yer: Karın hangi saçaktan, nereye kayacağını önceden düşünün. Giriş kapısı, otopark ve komşu bina tarafı önemlidir.
- Rüzgâr: Açık arazide ve yüksek kesimlerde rüzgâra dönük kenarlar daha fazla zorlanır.
- Dere sayısı: Kar eriyip donarken dereler en çok zorlanan yerlerdir; çatıyı gereksiz yere karmaşıklaştırmamak uzun vadede bakımı kolaylaştırır.
Hangi tip size uygun?
Karar genellikle birkaç sorunun cevabına göre verilir:
- Binanın planı nasıl, mevcut duvarlar hangi çatıya uygun?
- Çatı arasını kullanmak istiyor musunuz? Öyleyse çatı arasını yaşam alanına çevirmek yazımız fikir verebilir.
- Karın ve suyun nereye ineceği çevre için sorun yaratıyor mu?
- Mevcut bir çatı yenileniyorsa biçimi değiştirmek gerekli mi, yoksa aynı biçim yeterli mi?
Çatının biçimini değiştirmek binanın görünümünü ve yüksekliğini etkileyebileceği için, böyle bir değişiklikte izin konusunu önceden belediyenize sormanız gerekir.
Nasıl yardımcı oluyoruz?
Ortaklar Çatı olarak keşifte binanızın planına, çevresine ve kullanım isteğinize bakarak hangi çatı tipinin mantıklı olduğunu açıkça anlatıyoruz. Gerekmeyen bir karmaşıklığı önermiyoruz. Ayrıntılar için çatı yapımı sayfamıza göz atabilirsiniz.
