Kiremitlerdeki yosun ve liken yalnızca görüntü sorunu mu? Ne zaman zarar verdiğini, nasıl temizlendiğini ve nelerden kaçınmanız gerektiğini anlattık.
Bolu'da özellikle ağaçlık bölgelerdeki ve kuzeye bakan çatılarda kiremitlerin üzerinde yeşil, kadife görünümlü yosun ya da gri, sarımsı yamalar hâlinde liken görmek olağandır. Kimi ev sahibi bunu çatıya eskimiş bir doğallık katan zararsız bir görüntü olarak görür, kimi de çatının çürüdüğünü düşünür. Gerçek ikisinin arasındadır.
Yosun ile liken arasındaki fark
- Yosun: Yeşil, yumuşak ve kabarık bir tabakadır. Nemi sünger gibi tutar. Kiremit bindirmelerinde, mahya çevresinde ve dere hatlarında öbekler hâlinde büyür.
- Liken: Yüzeye sıkıca yapışan, düz ya da hafif kabuklu, gri, yeşilimsi veya sarı lekelerdir. Yavaş büyür ama yüzeyden ayırması zordur.
İkisi de gölge, nem ve hava akışının zayıf olduğu yerleri sever. Uzun süre kar altında kalan, güneşi az gören ve ağaç yaprakları birikmiş çatılar bu yüzden daha çok etkilenir.
Zararı var mı?
İnce ve dağınık bir yosun ya da liken tabakası tek başına çatıyı akıtmaz. Sorun, büyüdükçe ortaya çıkan dolaylı etkilerdir:
- Nemi tutar: Yosun kiremidin üzerinde sürekli ıslak bir tabaka oluşturur. Kiremit daha uzun süre nemli kalır.
- Don hasarını artırır: Nemli kalan kiremit, don ve çözülme döngülerinde daha fazla zorlanır. Bolu kışında bu, yüzey dökülmesi ve çatlak riskini yükseltir.
- Suyun yolunu kapatır: Kiremit bindirmelerinde biriken kalın yosun, suyun aşağı akmasını engelleyip yanlara ve kiremit altına yönelmesine yol açabilir.
- Oluğu tıkar: Yağmurla kopan yosun parçaları oluk ve iniş borularında birikir. Oluk temizliği hakkında oluk temizliği ve buz sarkıtları yazımızı okuyabilirsiniz.
- Shingle çatılarda kaplamayı kaldırabilir: Shingle levhaların kenarları arasına giren yosun, levhaların düzgün yatmasını bozabilir. Shingle'a özgü sorunları shingle çatı bakımı yazımızda ele aldık.
Kısacası, yosun bir alarm değil ama göz ardı edilecek bir şey de değildir. Kalınlaştığında ve çatının geniş bir bölümünü kapladığında temizlenmesi gerekir.
Nasıl temizlenir?
Çatıda yosun temizliği, düşme riski nedeniyle ev sahibinin kendi başına yapacağı bir iş değildir. Islak ve yosunlu kiremit oldukça kaygandır. Usta işi bir temizlik genellikle şöyle ilerler:
- Ön kontrol: Temizlikten önce kırık, çatlak ya da gevşek kiremitler belirlenir. Temizlik sırasında bunlara zarar verilmemesi için dikkatli çalışılır.
- Mekanik temizlik: Kalın yosun tabakası, kiremidin yüzeyine zarar vermeyecek el aletleriyle yukarıdan aşağıya doğru alınır.
- Uygun bir temizlik ürünü: Gerekirse kiremit ya da kaplama türüne uygun, üreticisinin çatı için önerdiği bir ürün kullanılır. Ürünün bitkilere, oluklara ve çevreye etkisi göz önünde bulundurulur.
- Oluk ve iniş borularının temizliği: Çatıdan inen yosun artıkları oluklardan alınır.
- Onarım: Ön kontrolde belirlenen hasarlı kiremitler değiştirilir.
Nelerden kaçınmalı?
- Yüksek basınçlı su: Kiremidin ve shingle'ın yüzeyini aşındırabilir, suyu kiremit altına itebilir. Yüzeyi pürüzlenen kiremit daha hızlı yeniden yosun tutar.
- Sert tel fırça: Yüzey dokusuna zarar verir.
- Rastgele kimyasallar: Çatı için uygun olmayan ürünler kaplamayı, metal parçaları ya da bahçedeki bitkileri etkileyebilir.
- Yalnızca görünen yüzeyi temizleyip nedeni bırakmak: Gölge ve nem devam ettikçe yosun geri gelir.
Tekrar oluşmasını nasıl azaltırsınız?
- Çatının üzerine sarkan dalları budatın; çatıya ışık ve hava ulaşsın.
- Oluk ve dereleri düzenli temizletin, yaprak birikmesine izin vermeyin.
- Mahya ve saçak hatlarını periyodik bakımda kontrol ettirin.
Hangi mevsimde neye bakılacağını çatı bakımı ne sıklıkla yapılmalı yazımızda bir takvim hâlinde anlattık.
Nasıl yardımcı oluyoruz?
Ortaklar Çatı olarak yosunlu çatılarda önce kiremitlerin ve altındaki katmanların durumuna bakıyoruz. Temizliği kaplamaya zarar vermeden yapıyor, hasarlı kiremitleri değiştiriyor ve oluklardaki birikintiyi alıyoruz. Yosun yalnızca görüntü sorunuysa bunu da açıkça söylüyoruz. Ayrıntılar için çatı tamiri ve bakımı sayfamıza göz atabilirsiniz.
