Shingle çatılar az bakım ister ama hiç bakım istemez değildir. Kalkan levhalar, granül kaybı, yosun ve buzlanma gibi sık sorunları ve bunların erken işaretlerini anlattık.
Shingle, hafifliği ve düzgün görünümüyle son yıllarda müstakil evlerde ve çatı katlarında sık tercih edilen bir kaplama oldu. Doğru uygulandığında uzun süre sorunsuz çalışır. Ancak kiremitten farklı davrandığı için sorunlarının işaretleri de farklıdır. Bu işaretleri erken fark etmek, küçük bir onarımın büyük bir yenilemeye dönüşmesini önler.
Shingle'ı ayakta tutan şey nedir?
Shingle levhaları, kesintisiz bir OSB yüzeyin üzerine çivilenir ve levhaların altındaki yapışkan bantlar güneşin ısısıyla birbirine yapışır. Altında su yalıtım örtüsü, saçak ve derelerde ise kendinden yapışkanlı ek bir koruma bulunur. Yani çatının su geçirmezliği yalnızca görünen levhalara değil; OSB'ye, çivilemeye ve alttaki örtüye birlikte bağlıdır. Sorunların çoğu da bu katmanlardan birinin zayıflamasıyla başlar.
Sık görülen sorunlar
1. Kalkan ya da kopan levhalar
Sert rüzgâr, özellikle levhalar henüz birbirine tam yapışmamışken ya da yapışma bandı zayıfladığında levhaların ucunu kaldırabilir. Kalkan levha bir sonraki rüzgârda tamamen kopar. Çatı kenarları, saçak ve mahya en çok etkilenen yerlerdir. Fırtınadan sonra neye bakmanız gerektiğini fırtına sonrası çatı kontrolü yazımızda anlattık.
2. Granül kaybı
Shingle'ın yüzeyindeki mineral granüller, alttaki bitümlü katmanı güneşten korur. Zamanla bu granüllerin bir kısmının dökülmesi normaldir. Ancak oluk içinde ya da iniş borusunun ucunda kum gibi yoğun birikinti görüyorsanız, ya da çatıda rengi açılmış, alttaki koyu katmanın göründüğü lekeler varsa, levhalar yıpranıyor olabilir.
3. Kıvrılma, kabarma ve dalgalanma
Levhaların kenarlarının yukarı ya da aşağı kıvrılması, yüzeyde kabarcıklar ya da dalga görüntüsü genellikle şu nedenlerden birine işaret eder:
- Çatı arasında yetersiz havalandırma ve biriken nem,
- Alttaki OSB'nin nem alıp şişmesi,
- Uygulamada levhaların ya da çivilerin yanlış yerleştirilmesi.
Bu belirtiler yalnızca görüntü sorunu değildir; altta bir nem sorunu olduğunun habercisidir. Çatı arasındaki nemin nedenlerini çatı arasında nem ve küf yazımızda ele aldık.
4. Yosun ve liken
Güneş görmeyen, ağaç gölgesinde kalan kuzey yüzeylerde yosun tutabilir. Yosun nemi yüzeyde tutar ve zamanla levhaların ömrünü kısaltır. Yosunu sert fırça ya da basınçlı suyla temizlemek granülleri söker ve levhaya zarar verir. Bu nedenle temizlik, malzemeye uygun yöntemle ve dikkatle yapılmalıdır.
5. Saçak ve derelerde buzlanma
Bolu kışında saçakta oluşan buz seti, arkasında biriken suyu levhaların altına iter. Shingle'da bunun önündeki asıl engel, saçak ve derelerdeki kendinden yapışkanlı su yalıtım örtüsüdür. Bu örtü uygulanmamış ya da yetersiz bırakılmışsa kış sonu akıntılar sık görülür.
6. Birleşim noktaları
Baca, duvar, çatı penceresi ve havalandırma bacası çevresindeki birleşimler, kaplama türü ne olursa olsun akıntıların en sık başladığı yerlerdir. Shingle'da bu noktalardaki metal parçaların ve yapıştırmaların sağlam kalması gerekir.
Bakım takvimi
Shingle çatı için basit bir düzen yeterlidir:
- Sonbaharda: Olukların ve derelerin temizlenmesi, kalkan ya da eksik levha kontrolü, birleşim noktalarına bakılması.
- Kış sonunda: Kar ve buzun bıraktığı hasarın, saçak ve derelerdeki durumun kontrolü.
- Her fırtınadan sonra: Yerden bakarak kopmuş levha ya da açılmış kenar olup olmadığının gözlenmesi.
Genel bakım sıklığını çatı bakımı ne sıklıkla yapılmalı yazımızda mevsimlere göre anlattık.
Shingle çatıda yürümeyin
Shingle levhalar, özellikle sıcak havada yumuşadıkları için üzerlerine basıldığında granül kaybeder; soğukta ise sertleşir ve kırılabilir. Islak ya da buzlu shingle çok kaygandır. Kontrolleri yerden, bir pencereden ya da dürbünle yapın; çatıya çıkmayı gerektiren her işi ekipmanlı bir ekibe bırakın.
Onarım mı, yenileme mi?
Birkaç kopmuş levha ya da bir birleşim noktasındaki sorun genellikle yerel onarımla çözülür. Hasarlı levha kesilip çıkarılır, yenisi altına geçirilerek çivilenir ve yapıştırılır. Ancak granül kaybı tüm yüzeye yayılmışsa, levhalar genel olarak kıvrılmışsa ya da altındaki OSB nem alıp yumuşamışsa, parça parça onarım yerine kapsamlı bir yenileme gerekebilir.
Nasıl yardımcı oluruz?
Ortaklar Çatı olarak shingle çatınızın yalnızca görünen yüzeyine değil, çatı arasından altındaki OSB ve havalandırma durumuna da bakıyoruz. Sorun yerel bir onarımla çözülüyorsa onu yapıyor, gerekmeyen bir yenileme önermiyoruz. Ayrıntılar için kiremit ve shingle kaplama sayfamıza göz atabilirsiniz.
