Kiremit tek başına çatıyı su geçirmez yapmaz. Kiremidin altındaki örtü altı membranının ne işe yaradığını ve eksik olduğunda neler yaşandığını anlattık.
Çoğu ev sahibi çatıyı kiremitten ibaret sanır. Oysa kiremit, çatının ilk savunma hattıdır; son savunma hattı değil. Kiremitlerin hemen altında, gözden uzak duran ince bir katman vardır: örtü altı membranı. Bu katman eksik ya da hatalıysa, kiremitler sağlam görünse bile çatı su alabilir.
Kiremit neden tek başına yetmez?
Kiremitler birbirinin üzerine bindirilerek döşenir; aralarında küçük boşluklar kalır. Normal bir yağmurda su bu bindirmelerin üzerinden akıp gider. Ancak bazı durumlarda su ve kar bu boşluklardan içeri girer:
- Sert rüzgârla yatay gelen yağmur ve tipi,
- Kiremitler arasına dolan ince toz kar,
- Saçakta oluşan buz setinin arkasında biriken kar suyu,
- Kırılan, kayan ya da yerinden oynayan tek bir kiremit.
Bolu'da bu durumların hepsi her kış yaşanır. Örtü altı membranı, kiremitten geçen bu suyu yakalayıp oluğa doğru dışarı yönlendirir.
Membranın iki görevi
İyi bir örtü altı membranı iki zıt işi aynı anda yapar:
- Suyu dışarıda tutar. Üstten gelen suyu ve karı geçirmez.
- Nemin çıkmasına izin verir. Alttan, yani ev içinden ve çatı arasından gelen su buharının dışarı çıkabilmesini sağlar.
Bu ikinci özellik çoğu zaman gözden kaçar. Buhar geçirmeyen bir örtü, çatının altında nemi hapseder; nem soğuk yüzeyde yoğuşur, ahşabı ve yalıtımı ıslatır. Bu yüzden eğimli çatılarda genellikle "nefes alan" olarak adlandırılan, su geçirmez ama buhar geçirgen örtüler tercih edilir. Membranın alt tarafındaki katmanlar için buhar dengeleyici ve rüzgâr bariyeri yazımıza bakabilirsiniz.
Nasıl serilir?
Uygulama çatının yapısına göre değişse de temel ilkeler aynıdır:
- Saçaktan mahyaya doğru serilir. Üstteki rulo alttakinin üzerine bindirilir; böylece su her zaman bir sonraki katmanın üzerinden akar.
- Bindirme payları korunur. Rulolar arasındaki bindirme, üreticinin belirttiği ölçüden az bırakılmaz.
- Saçakta oluğa indirilir. Membranın topladığı su, saçak tahtasına ya da duvara değil, oluğa akacak şekilde sonlandırılır.
- Çıtalar arasında havalandırma kalır. Membranın üzerine dikey ve yatay çıtalar çakılır; kiremit ile membran arasında havanın dolaşabileceği bir boşluk bırakılır.
- Detaylar güçlendirilir. Baca, çatı penceresi, dere ve duvar diplerinde membran yukarı kıvrılır ve birleşim yerleri ek parçalarla kapatılır.
Membran eksik ya da yıpranmışsa ne olur?
Eski çatılarda örtü altı membranı hiç bulunmayabilir ya da zamanla güneş, rüzgâr ve yanlış müdahaleyle yırtılmış olabilir. Bu durumda şu belirtiler görülebilir:
- Kiremitler sağlam görünmesine rağmen tavanda ve duvar köşelerinde nem lekeleri,
- Karlı günlerin ardından çatı arasında ıslak yalıtım ve ahşapta koyu izler,
- Akıntının bir noktada değil, farklı yerlerde ve düzensiz görülmesi.
Akıntının kaynağı her zaman bu kadar net değildir; ilk yapılacaklar için çatı akıntısı yazımıza göz atabilirsiniz.
Sonradan eklenebilir mi?
Örtü altı membranı kiremidin altında olduğu için, sonradan eklenmesi kiremitlerin sökülmesini gerektirir. Bu yüzden membran genellikle çatı yenilenirken ya da kaplama değiştirilirken yapılır. Kiremit kaplama söküldüğünde altındaki ahşap ve tahta da kontrol edilir, gerekirse onarılır. Yalnızca birkaç kiremidin değiştiği küçük onarımlarda ise membranın görünen bölümü kontrol edilir; yırtık varsa o bölge yamanır. Kiremit ve shingle'da membranın rolünün nasıl farklılaştığını kiremit mi shingle mı yazımızda da anlattık.
Biz nasıl yardımcı oluruz?
Ortaklar Çatı olarak çatı arasından ve kiremit altından mevcut membranın durumunu kontrol ediyoruz. Membran sağlamsa sadece hasarlı bölgeyi onarıyor, yenilenmesi gerekiyorsa nedenini fotoğraflarla gösteriyoruz. Su yalıtımı sayfamızdan ayrıntılara ulaşabilir ya da keşif için bize yazabilirsiniz.
