Shingle çatının altında hep OSB levha görürsünüz. OSB'nin ne olduğunu, çatıda hangi işi gördüğünü ve neme karşı doğru uygulamanın nasıl olması gerektiğini anlattık.
Çatı teklifinde "OSB kaplama" kalemini gördüyseniz ya da ustanın çatıya büyük, açık renkli, yongalı levhalar taşıdığını izlediyseniz, bu malzemenin ne olduğunu merak etmiş olabilirsiniz. OSB, modern çatıların büyük bölümünde kaplamanın hemen altında duran ve çoğu zaman bir daha görülmeyen bir katmandır. Görünmese de çatının sağlığında önemli rol oynar.
OSB ne demek?
OSB, İngilizce "Oriented Strand Board" ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede "yönlendirilmiş yonga levha" olarak da anılır.
Üretiminde ince ve uzun ahşap yongalar katmanlar halinde dizilir. Her katmandaki yongalar belirli bir yöne doğru yönlendirilir, ardından reçine ile birlikte sıcak preste levha haline getirilir. Yongaların bu şekilde dizilmesi, levhaya dayanım kazandırır.
Yüzeyine baktığınızda iri, yassı ve birbirinin üzerine binmiş ahşap parçacıkları görürsünüz. OSB'yi sunta ya da MDF'den ayıran görünüm budur.
Çatıda hangi işi görür?
Sürekli bir yüzey oluşturur
Kiremit çıtalar üzerine döşenir; aralarında boşluk olması sorun değildir. Shingle ise esnek bir malzemedir ve altında düzgün, kesintisiz bir yüzey ister. OSB, merteklerin üzerinde bu yüzeyi oluşturur. Kiremit ile shingle arasındaki farkları kiremit mi shingle mı yazımızda anlattık.
Konstrüksiyonu bütünleştirir
Mertekler üzerine sabitlenen levhalar, çatı yüzeyinin bir bütün gibi davranmasına katkıda bulunur.
Katmanlara taşıyıcı olur
Su yalıtım örtüsü, örtü altı membranı ve bazı metal kaplama sistemleri de OSB üzerine uygulanabilir. Bu katmanların görevini örtü altı membranı nedir yazımızda ele aldık.
Doğru OSB uygulaması nasıl olmalı?
OSB'nin kendisi kadar nasıl döşendiği de önemlidir. İyi bir uygulamada şunlara dikkat edilir:
- Doğru sınıf ve kalınlık: Çatıda neme dayanıklı olarak üretilen sınıflar tercih edilir. Kalınlık, mertek aralığına ve üzerine gelecek yüke göre seçilir.
- Birleşimlerin mertek üzerine gelmesi: Levha uçları boşlukta kalmamalı, bir taşıyıcının üzerinde birleşmelidir.
- Şaşırtmalı döşeme: Levhalar tuğla örgüsü gibi kaydırılarak döşenir; böylece birleşim hatları tek çizgide toplanmaz.
- Genleşme payı: Ahşap esaslı levhalar nemle hafifçe genleşir. Levhalar arasında üreticinin önerdiği küçük boşluk bırakılmazsa yüzey zamanla kabarır ve kaplamada dalgalanma görülür.
- Yeterli bağlantı: Levhalar, uygun aralıklarla ve uygun bağlantı elemanlarıyla merteklere sabitlenir.
OSB'nin zayıf noktası: su
OSB neme dayanıklı sınıflarda üretilse de uzun süre ıslak kalmaya karşı dayanıksızdır. Bu yüzden:
- Montaj sırasında açıkta bırakılmamalıdır. Döşenen levhaların üzeri aynı gün ya da en kısa sürede su yalıtım örtüsüyle kapatılmalıdır. Bolu'nun ani yağmurlarında bu daha da önemlidir.
- Islanmış levha kontrol edilmelidir. Yağmur yemiş ve şişmiş levhaların üzerine kaplama yapılmamalıdır.
- Çatı arası havalandırılmalıdır. Alttan gelen nem, OSB'nin iç yüzünde yoğuşursa levha zamanla yumuşar. Bu konuyu çatı arasında nem, küf ve yoğuşma yazımızda anlattık.
OSB'de sorun olduğunu gösteren işaretler
- Shingle yüzeyinde dalgalanma ya da levha hatları boyunca kabarma,
- Çatı arasından bakıldığında levhanın alt yüzünde kararma, küf ya da yumuşama,
- Çatının üzerine basıldığında esneyen bölgeler (bunu ustanın kontrol etmesi gerekir; çatıya kendiniz çıkmayın).
Bu işaretler, yalnızca levhanın değil, çoğu zaman üzerindeki kaplamanın ya da çatı arası havalandırmanın da elden geçirilmesi gerektiğini gösterir.
Nasıl yardımcı oluruz?
Ortaklar Çatı olarak shingle ve OSB altyapılı çatı uygulamalarında levhaları mertek düzenine göre planlıyor, montaj sırasında ıslanmamaları için işi bölüm bölüm kapatarak ilerliyoruz. Mevcut çatınızda OSB kaynaklı bir sorun varsa, hasarın ne kadar yayıldığını yerinde tespit edip yalnızca gereken kısmı yeniliyoruz. Ayrıntılar için kiremit ve shingle kaplama sayfamıza bakabilirsiniz.
